هواپیمای ناکام اکراینی – ایرانی

شاید  هیچ کدام از کشورهای ایران و اکراین در زمان آغاز این پروژه این روند ناامیدکننده را پیش بینی نمی کردند. هواپیمایی با برد متوسط با ۵۲ نفر مسافر و دو موتور توربو ملخی با نام آنتونوف ۱۴۰ که در ایران با نام ایران -۱۴۰ شناخته می شود.

در ابتدای انعقاد قرار داد در داخل ایران این هواپیما مخالفان بسیاری داشت اما با اصرار مسوولین راه خود را به درون کشور باز کرد. طبق قرار دادی که بین کشور اکراین و ایران بسته شد در سال ۱۳۷۴ دولت کی‌اف متعهد می‌شود که در زمینه تولید هواپیمای آنتونوف ۱۴۰ در شرکت هسا، با ایران همکاری کند. پس از انعقاد این قرارداد و با گذشت چند سال، اولین فروند از این هواپیما که نمونه مونتاژ شده آنتونوف اوکراینی بود، رونمایی می‌شود اما طبق قرار داد اولیه و پس از مونتاژ اولین فروند از این هواپیما و انتقال کامل فناوری ساخت این مدل از هواپیماها، نمونه‌های بعدی این هواپیما به دست متخصصان کشورمان و به صورت بومی تولید می‌شود.

    

اولین فروند از این هواپیماهای ساخته شده در کشور، در سال ۲۰۰۰ میلادی اولین تست پروازی خود را انجام و دو سال بعد و در سال ۲۰۰۲ میلادی رسما رونمایی می‌شود تا ایران نیز رسما به جمع سازندگان این هواپیماها بپیوندد. با توجه به امکانات موجود در کشور و در همان گام اول، هسا کار ساخت ۱۲ فروند از این هواپیماها را آغاز کرد ولی اندکی بعد، به دلیل مشکلات مالی، عدم استقبال شرکت‌های هواپیمایی داخلی و البته خلف وعده‌های طرف مقابل، کار تولید این هواپیماها در اصفهان با مشکل مواجه شد ولی در عین حال، هسا توانست چندین فروند (طبق اطلاعات منتشره ۹ فروند) از این هواپیماها را تولید کند.

OrganizationIn ServiceOn Order
Ukraine Antonov Airlines ۳ ۰
Ukraine Ilyich-Avia ۲ ۰
Ukraine Motor Sich ۳ ۰
Russia Yakutia Airlines ۴ ۴
Russia Ministry of Defence (Russia)[11] ۶ ۱۴[۱۲]
Iran Iran Police Aviation ۲ ۰
Iran Sepahan Airlines (a division of HESA[۱۳] ۵ ۰
Total ۲۵ ۱۹

  

هواپیمای بدون مشتری

پروژه پرهزینه ساخت این هواپیما از همان ابتدا مورد انتقادات گسترده کارشناسان قرار داشت. کیفیت پایین این هواپیما که دلیل اصلی آن نیز موتورهای آن هستند، موجب عدم اقبال شرکت‌های هوایی به خرید آن‌ شد؛ به گونه‌ای که حتی خطوط هوایی داخلی با وجود نیاز مبرم به هواپیماهای جدید توربوپراپ به آن اقبالی نشان ندادند و تنها شرکت هوایی استفاده کننده از آن در داخل کشور نیز پس از مدتی هواپیماهای ایران ۱۴۰ را به کارخانه باز پس فرستاد. با این وجود سازمان صنایع هوایی که سازنده اصلی این هواپیما محسوب می‌شود با اصرار عجیب بر ادامه این پروژه شکست خورده که بر اساس اعلام سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تا قبل از سال ۸۳ بیش از ۲۰۰ میلیارد ریال اعتبارات مصرف کرده بود، اقدام به تاسیس شرکت هواپیمایی سپاهان کرد تا تولیدات بدون مشتری خود را در این شرکت به کار گیرد.[ منبع: خبرآنلاین]

سوانح و مشکلات :

موضوع این پروژه در ایران از زمانی تراژیک تر شد که هواپیمایی که در آن تعدادی از بهترین طراحان و مهندسان شرکت اکراینی حضور داشتند و برای جشن اغاز کار این هواپیما و یا بررسی سانحه این هواپیما در اراک به طرف اصفهان پرواز می کردند با کوه برخورد کرد و همه جان باختند علت اصلی حادثه سیستم کنترل هواپیما و کاهش دید بیان شد.

در ایران نیز این هواپیما در پرواز های تست خود ۴ خلبان و یک استاد خلبان ایرانی را به کام مرگ کشید. شاید در نگاه اول تعداد سوانح این هواپیما زیاد نباشد اما وقتی تعداد فروند عملیاتی این هواپیما بررسی شود می توان  نام این محصول را یک فاجعه در صنعت هوایی گذاشت و هر دو شرکت ایرانی و اکراینی را ناکام معرفی کرد.

با توجه به اینکه بررسی علت حادثه هنوز ادمه دارد نمی توان نظر قطعی داد اما نکته ای که بسیار غم انگیز است مشابهت یک سانحه دیگر این هواپیما در ایران با حادثه امروز بوده و آن هم از دست دادن یک موتور در هنگام پرواز بوده .

اتفاقی که توسط یکی از خلبانان کشور (كاپيتان عباسعلي عبداللهي فر) اینگونه تشریح می شود :

دو فروند هواپیمای ایران ۱۴۰ در اختیار هواپیمایی سفیران قرار گرفت که این شرکت دو هزار ساعت با این دو هواپیما در حدود ۲۰ ماه پرواز و بیش از ۲۰ هزار نفر مسافر را جابه جا کرد.

این پرواز کم و حمل مسافر کم تر ارقام مناسبی نیستند که متاسفانه در اواخر دوره یکی از هواپیماها در حین پرواز یکی از موتورها را از دست می دهد. خلبان هواپیما را برای فرود اجباری به سمت اراک هدایت می کند. این هواپیما در موقع نشستن در فرودگاه اراک از باند خارج شده به هواپیما خسارت کلی وارد شده ولی به مسافرین آسیبی نمیرسد.

گرچه در ادامه متخصصین مشکل را در قسمت کنترل سوخت شناسایی کرده و بعد از تعمیر بدنه آن هواپیما جهت تست از آن استفاده کردند با این حادثه هواپیمایی سفیران قید دو فروند هواپیمای دیگر خود را زد و آن ها را به شرکت مبدا (هسا) بازگردند که بعدها این دو هواپیما به نیروی پلیس منتقل شد

با توجه به بحرانی بودن شرایط دمایی در این روزهای تهران و ارتفاع بالای تهران از سطح دریا  پرواز این هواپیما با ۴۸ سرنشین دارای ابهامات زیادی است که باید بررسی شود چراکه در این شرایط دمایی و ارتفاعی  وزن هواپیماها مخصوصا هواپیماهای کوچک و نازک بدنه باید تا حد امکان کم و دارای ضریب اطمینان مناسب باشد.

برخی منابع اذعان کرده بودند که این هواپیما در شرایط نامناسب هوایی باید حداکثر ۳۵ مسافر، داشته باشد اما می بینیم که حدود ۵۴ سرنشین در این هواپیما حضور داشته اند که این خود جای تامل دارد!

آینده صنعت هوایی

این نیز برگ دیگری از عدم بکارگیری و توجه به متخصصین در صنعت هوایی کشور ماست. صنعت هوایی که آرزوی هواپیمای ۱۵۰ نفره ملی با موتورهای داخلی و طراحی کاملا بومی را در سر می پروراند در اولین پروژه انتقال تکنولوژی خود شکست سختی را متحمل شده است و ابهامات زیادی را در راه ادامه بومی سازی صنعت هوایی در راه خود می بیند.

نیاز است که مجلس محترم و دستگاه های نظارتی ،کاملا پروژه های جدید و قدیمی این صنعت حساس را مورد بررسی قرار دهند و پروژه هایی مثل هواپیمای جت ملی را با احتیاط و نظارت بیشتر پیش ببرند. 

 مطالب مرتبط: هواپیمای ۱۵۰ نفره ملی از توهمات تا واقعیات

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *